Kiedy przysługuje rekompensata
Przez transakcję handlową rozumie się umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, zawartą między przedsiębiorcami. Rekompensata przysługuje, gdy świadczenie pieniężne nie zostało spełnione w terminie, a wierzyciel wykonał swoje zobowiązanie. Nie trzeba dowodzić, że wierzyciel faktycznie wydał pieniądze na odzyskiwanie należności. Wystarczy fakt opóźnienia i status stron, dlatego rekompensata jest prosta do uzasadnienia w piśmie.
Rekompensata przysługuje przedsiębiorcy w transakcji handlowej, gdy kontrahent spóźnia się z zapłatą. Należy się za każdą fakturę osobno, więc przy kilku nieopłaconych fakturach wierzyciel może żądać kilku rekompensat. Nie przysługuje natomiast wobec konsumenta, bo ten przepis dotyczy relacji między przedsiębiorcami.
Rekompensata nie zastępuje odsetek, tylko się z nimi łączy. Nie jest też wynagrodzeniem za usługę, dlatego nie stanowi podstawy do wystawienia faktury VAT. Ten tekst to wyjaśnienie informacyjne, a nie porada prawna. Ogólny opis pisma z rekompensatą znajdziesz na stronie o wezwaniu do zapłaty.
Progi rekompensaty w euro
Wysokość rekompensaty zależy od kwoty świadczenia z faktury i jest wyrażona w euro. Ustawa przewiduje trzy progi.
- 40 EUR, gdy kwota świadczenia jest niższa niż 5 000 zł,
- 70 EUR, gdy kwota wynosi co najmniej 5 000 zł i jest niższa niż 50 000 zł,
- 100 EUR, gdy kwota wynosi co najmniej 50 000 zł.
Jak przeliczyć euro na złote
Rekompensatę przelicza się na złote według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie stało się wymagalne. Jeśli więc faktura była płatna do 15 października, a wymagalna stała się 16 października, bierzemy kurs z ostatniego dnia roboczego września.
Ten kurs jest stały dla danej faktury. Nie zmienia się wraz z upływem czasu, więc rekompensata liczona dla konkretnej wymagalności ma jedną, niezmienną wartość w złotych. Kurs sprawdzisz w tabeli kursów średnich NBP, a samo wyliczenie ułatwia kalkulator odsetek.
Przykład rachunku na jawnie przykładowej fakturze
Poniższy przykład jest wyłącznie ilustracją. Kwoty, daty i kurs są zmyślone na potrzeby objaśnienia i nie odpowiadają żadnej rzeczywistej fakturze ani rzeczywistemu kursowi NBP.
Załóżmy fakturę na 12 000 zł, płatną do 15 października 2026 roku, niezapłaconą. Kwota mieści się w przedziale od 5 000 zł do mniej niż 50 000 zł, więc rekompensata wynosi 70 EUR. Przyjmijmy przykładowy kurs 4,30 zł za 1 EUR z ostatniego dnia roboczego września. Rekompensata to 70 razy 4,30 zł, czyli 301,00 zł.
Dla porównania weźmy drugą jawnie przykładową fakturę na 3 000 zł. Próg to 40 EUR, a przy tym samym przykładowym kursie rekompensata wynosi 40 razy 4,30 zł, czyli 172,00 zł. Do tego dochodzą odsetki. Przy stopie 13,75 proc. w skali roku, obowiązującej w transakcjach handlowych od 1 lipca 2026 roku, odsetki od 12 000 zł za 30 dni opóźnienia wynoszą około 135,62 zł, czyli 12 000 razy 13,75 proc. razy 30 i podzielone przez 365.
Odsetki naliczane obok rekompensaty
W transakcjach handlowych odsetki za opóźnienie to stopa referencyjna NBP obowiązująca 1 stycznia albo 1 lipca powiększona o 10 punktów procentowych. Dla przypomnienia, stopa referencyjna NBP od 5 marca 2026 roku wynosi 3,75 proc., a odsetki ustawowe za opóźnienie, stosowane na przykład wobec konsumenta, to stopa referencyjna plus 5,5 punktu procentowego.
W piśmie do dłużnika warto wskazać obie pozycje osobno: odsetki z okresem i stopą oraz rekompensatę w złotych z informacją o kwocie w euro i kursie. Taką strukturę ma nota odsetkowa, która dokumentuje wyliczenie. Zasady odsetek opisujemy też w tekście o odsetkach w transakcjach handlowych.
Jak dochodzić rekompensaty
Dwie rzeczy zwykle sprawiają kłopot. Pierwsza to wybór właściwego progu, bo liczy się kwota świadczenia z danej faktury, a nie suma wszystkich zaległości wobec jednego dłużnika. Druga to data wymagalności, od której zależy kurs NBP. Pomyłka o jeden miesiąc oznacza inny kurs, a więc inną kwotę w złotych. Dlatego przy każdej fakturze zapisz termin płatności, wymagalność i użyty kurs, a w piśmie podaj je dłużnikowi, żeby mógł sprawdzić wyliczenie.
Rekompensatę wskazujesz w wezwaniu do zapłaty razem z należnością główną i odsetkami, co pokazujemy w tekście o wezwaniu do zapłaty faktury. Jeśli dłużnik nie płaci, rekompensata trafia do pozwu jako odrębna pozycja żądania. Koszty postępowania zasądza się od przegranego dłużnika, jeśli wierzyciel wygra.
W Wierz wgrywasz faktury, a serwis liczy rekompensatę i odsetki dla każdej z nich oraz przygotowuje dane do EPU. Pisma wychodzą od wierzyciela. Abonament od 249 zł netto miesięcznie jest bez prowizji, zobacz cennik. Wierz nie jest poradą prawną ani pełnomocnikiem. O terminie, po którym roszczenie traci moc, przeczytasz w tekście o przedawnieniu faktury.
Podsumowanie
Rekompensata wynosi 40, 70 albo 100 EUR zależnie od kwoty faktury, przysługuje przedsiębiorcy za każdą fakturę i jest przeliczana po kursie średnim NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc wymagalności. Wyliczenie dla własnej faktury wykonasz w kalkulatorze odsetek.
Wyliczenia i opisy w tym artykule mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Policz odsetki dla swojej faktury.